![]() |
||||
KADIN GİYSİLERİ; Başlık : Başta çesitli işlemeli fes vardır. Boncuk işlemeli tepelik tozak denilen başlığın bir bölümüdür. Horozların parlak kuyruk tüyü ya da tavus kuşu tüyünden yapılmış süslük, tozakı vardır. Aslında, bez üzerine dizilmis paralardan yapılan alınlık (mançin) bulunur. Çitlenbik ağacı, mavi boncuk ve çesitli renklerde yünlerden yapılma, yanak süsü (yanaklık) başı tamamlayan unsurlardır. Oyalı yazma, uçları çene altından dolaştırılarak başın üstüne bağlanır. Tozak : Horozun parlak tüyü ya da tavus kuşu tüyünden süslük (genellikle gelin başlarında) süs olarak kullanılır. Tepelik : Kadınların başlarına koydukları boncuklu veya metalden süs aracı (tepelikteki metal cinsi ekonomik duruma göre değişiklik gösterir) Mançin : Bez üzerine paralardan yapılma alınlık. Gümüş, tunç veya altından olabilir. Paraların metal cinsi ve çoklugu gelinin zenginliğini belirleyebilir. Irakçıl : Beyaz başlık. “Terlikte” denilir. Saça en yakın giysidir, el örgüsü olup delikişi hava olabilir. Nazarlık : Boncuk ve gümüş paralardan yapılan ve yanakları örtecek şekilde başlığa iliştirilen süslüktür. Al Bez - Pullu Bez : Genç kızların gelin olurken ve gelin olduktan sonra bir süre bağlandıkları bez. Üzeri pullukla örtülü çesitli motifler vardır. (hayat ağacı vb.) Uçları boncuk işlidir. Genellikle rengi kırmızı olduğu için “albez” denilmektedir. Çeşitli renklerde rastlanmaktadır. İç Gömleği : Yakası ve kol uçları oyalı, önü çubukludur. Ön kısmı sim kordonlarla işlenmiştir. Kol ağızları lastiklidir. Hambez ve gömlekte denilir. Börümcük ya da ipek olanlarına da rastlanır. Delme : Eskiden kadınların sütyen yerine kullandıkları göğüs altından bağlanan bir parçadır. Göğüslük, kesme, yelek de denilir. Kol oyukları, yaka ve ön kısımları su taşı ile zikzak motifler yapılmıştır. Şalvar (Tokurcum-Al Don-Çatkılı Don-Paçalı Don) : Şalvarın üst kısmı beyazdır. Paça kısmına ayrı bir kumaş eklenmiştir. Kumaşın renginin kırmızı olması halinde el don diye adlandırılır. Paçaları al ve gök renginde olan şalvara paçalı don da denilir. Şalvar belden uçkurlu ve geniştir. Üçetek : Önü iki arkası tek parçadan oluşan, topuğa kadar uzun etekleri olan ve kol uçları oymalı, işli bir dış giyimdir. Kollu, Arkalık, Bel Kuşağı, Şal Kuşak, Acemşalı : Yün dokumadan olup, uçları püsküllü ve donguraklı, kadınların belden bağlayarak diz arkasına kadar sarkıttıkları, çoğu zaman ağır iş yaparken kullandıkları, süs aracı olarak da kullanılan üçgen bağ. Çekki, Önlük, Peşkir : Kadınlari iş yaparken kullandıkları ama düğünlerde, bayramlarda zevklerini en iyi ifade ettikleri süs aracıdır. Kolon : Yük, çocuk, su testisi taşımakda kullanılan aynı zamanda beli sıkı tutması için bele sarılan, şalkuşağın üstünden arkaya sarkıtılan uçları donguraklı süs aracıdır. Cepken : Kısa ve kadifedir. Üste giyilir. Mor veya bordo renkdedir, üzeri simlerle işlidir. “Sarka” adı verilir. İlbade : İşlemesiz cepkendir. Bazen cepken yerine giyilir. Entari : Ön kısmı açık, düz yakalı, boyu ve göğüs altında iki düğmeli, kısa etekli, kollu entari giyilir. Şalvarla aynı kumaş ve renktedir. Tahta Kemer-Tokalı Kemer : Metal olmasına rağmen tahta kemer denir. Bele takılan bir süs aracıdır, her türlü metalden yapılır. Yörede yün ve boncuklu olanları da kullanılmaktadır. ERKEK GİYSİLERİ; Fes : Başa takıldığında tepesinden omuza doğru 25-30 cm uzunluğunda ibrişim püskül sarkan, üzeri rengarenk oyalarla süslenmiş zeybeğin en süslü giysi parçasıdır. Oyalar genellikle iğne ile ipekten yapılmıştır. El büyüklüğünde oyalardan yapılmış feslere rastlamak mümkündür. Fesin üzerine celep sarığı sarılır. İ ç Gömleği : İlk zamanlar hambez gömlek giyilirken, daha sonra çitari kumaş gömlekler giyilmeye başlamıştır. Üstte en içe giyilen giysidir. Yakasız dokuma kumaştan yapılan iç gömleğinde, beyaz ve gri renkler hakimdir. Cepken : Önden kapalı kavuşmalı, belin hareketini önlemeyecek kadar yukarıda olan uzun kollu, her yeri siyah kaytanla işlenmiş, gömlek üzerine giyilen parçadır. Camedan : Cepkenin üzerine giyilir. Önü cepkenin ön kapaklarının en işli bölümlerinin görüneceği kadar açık ve kolları koltuk altından başlayarak yırtmaçlıdır. Kollar açıldığında kanat gibi sallanır. “Kartal kanadı” da denir. Karadon : Zeybeklerin kötü hava ve doğa koşullarından korunmak üzere dizlerini de örten en alt iç giyim parçasıdır. Genellikle siyah renkte olup, beyaz rente olanına da rastlanmıştır. Potur (Koca Don) : Uçkur geçirilen kısım dört parmak kalınlığında kırmızı ya da değişik tonlarda bir renktedir. Uçkur olarak fitil kullanılır. Potur diz kapağına kadar uzanır. Bacağın ön yüzüne gelen bölümü dize kadar kaytan işlemelidir. Bolluğu koşmaya ve harekete engel olmamak içindir. Potur belde leğen kemiğinin üzerine bağlanır. Küçük ihtiyacını görebilmesi için Poturun uçkuru çözüldüğünde giyimli insanın hiçbir aksamı bozulmaz. Üst giysilerle bir bağlantısı yoktur. Kumaş, mavi ve açık tonlardadır. Üzeri siyah kaytanla işlidir. Dolgu Kuşağı : Cepkenle potur arasındaki boşluğa sarılan 20 cm kadar eninde 1 metre boyunda içi pamuklu bel kuşağıdır. Yün dokuma pamuklu olanları vardır. Beldeki boşluğu doldurduğundan “dolgu kuşağı” denilmektedir. Şal Kuşak : Dolgu kuşağın üzerine sarılan pamuklu dokuma desenli üçgen kuşaktır. Katlanarak eni 25-30 cm kadar, boyu 1-1,5 metre kadar olup bele sarılır. Kolon : 3-4 metre boyunda, 5-10 cm eninde yünden dokunmuş şal kuşağın üstüne sarılan bir parçadır. Zaman zaman ip amacıyla kullanılabilmektedir. Kütüklük-Silahlık : 20 cm eninde, önden karın kısmını kapatan, iki demir kemerle öbür yan tarafta kilitlenen, en az iki, 3-4-5 cepli de olabilen, tabaka, çakmaktaşı, kav, kese, silah, pala yani kuşananın özel esyalarını saklayıp koruyabileceği bir parçadır. Peşkir (Mendil-Sünnet Mendili, Telli Mendil) : Kütüklüğe eşyalar ve silahlar yerleştirildikten sonra, üzerine peşkirin işli uçları önden sarkacak biçimde örtü gibi kapatılır. Yan tarafına genellikle kırmızı ve telli sünnet mendili sokulur. Yanına yavuklusunun hediye ettigi mendili sokar. Önde bir fazla mendil olabilir. Çorap : Beyaz yünden el örgüsü, diz altına gelen bir parçadır. Körüklü Çizme : Siyah renkte, az topuklu, diz kapağının altına kadar uzanan, içi deri astarlı, gıcırdaklı, kösele tabanlı, körüklü bir ayakkabıdır. Körüksüz olanlarına da rastlanmaktadır.
|
||||